Porady prawne i aktualności – Blog Radcy Prawnego w Białymstoku

W erze cyfryzacji i powszechnego obrotu danymi osobowymi, kradzież tożsamości stanowi jedno z poważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa prawnego obywateli. Coraz częściej do mojej kancelarii zgłaszają się osoby, które stały się ofiarami wykorzystania ich danych osobowych w sposób bezprawny – np. do zaciągnięcia kredytów, dokonania zakupów czy podszywania się w Internecie.

Czym jest kradzież tożsamości – ujęcie prawne

Polski system prawa nie zawiera wprost legalnej definicji „kradzieży tożsamości”. Termin ten jest używany potocznie dla opisania sytuacji, w której osoba trzecia, bezprawnie i bez zgody właściciela, wchodzi w posiadanie i wykorzystuje cudze dane osobowe, często w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Podstawą prawną penalizacji takich zachowań są przepisy Kodeksu karnego:

Art. 190a § 2 k.k.

„(przyp. aut.: Podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat)kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, przez co wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą

Jeśli podszywanie się przybiera postać wytwarzania lub posługiwania się fałszywymi dokumentami, mogą mieć również zastosowanie przepisy:

Art. 270 § 1 k.k.

„Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”

Oprócz tego kradzież tożsamości może stanowić przestępstwo z art. 286 k.k., . Oszustwo może polegać na wykorzystaniu cudzych danych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, za co grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Penalizowane jest także uzyskanie dostępu do informacji (np. danych osobowych) – art. 267 Kodeksu karnego. Za niniejszy czyn może być orzeczona kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat.

Kradzież tożsamości a ochrona danych osobowych

Kradzież tożsamości jest również naruszeniem przepisów z zakresu ochrony danych osobowych, czyli zwłaszcza: Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/W (RODO).

W przypadku, gdy do kradzieży tożsamości dochodzi w wyniku niewłaściwego zabezpieczenia danych przez administratora (np. wycieku danych z banku, sklepu online czy instytucji publicznej), ofiara może dochodzić odszkodowania na podstawie:

Art. 82 RODO

„Każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia RODO, ma prawo do odszkodowania od administratora lub podmiotu przetwarzającego.”

Dodatkowo, w polskim porządku prawnym zastosowanie mają przepisy Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), które uzupełniają unijne regulacje.

Odpowiedzialność cywilna i dochodzenie roszczeń

W przypadku, gdy na skutek kradzieży tożsamości doszło do powstania szkody – np. wpisania do rejestru dłużników, odmowy udzielenia kredytu, obniżenia zdolności kredytowej czy naruszenia dóbr osobistych – ofiara może domagać się:

• zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową,
• odszkodowania za poniesioną stratę majątkową,
• usunięcia skutków naruszenia (np. sprostowania nieprawdziwych danych w bazach),
• zabezpieczenia roszczeń przez sąd, np. poprzez zakaz wykorzystywania danych.

Jakie działania podjąć w razie podejrzenia kradzieży tożsamości?

• złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa– do najbliższej jednostki Policji lub Prokuratury (art. 304 § 1 k.p.k.).
• zastrzeżenie dokumentów tożsamości – w systemie Dokumenty Zastrzeżone oraz w banku.
• kontakt z kancelarią prawną – w celu przygotowania pism procesowych, wezwań do zapłaty, pozwów, wniosków lub zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
• sprawdzenie baz, takich jak: BIK, BIG InfoMonitor i KRD – celem wykrycia prób wyłudzenia zobowiązań.
• zablokowanie lub zawieszenie usług i kart płatniczych – w banku lub u operatora.

Rola kancelarii prawnej

Pomoc prawna w przypadku kradzieży tożsamości może obejmować:

• przygotowanie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw,
• reprezentację w postępowaniu karnym i cywilnym,
• dochodzenie odszkodowań z tytułu naruszenia danych (na podstawie RODO),
• wsparcie w kontaktach z bankami, firmami pożyczkowymi, rejestrami dłużników,
• działania prewencyjne – np. analiza ryzyk dla firm przetwarzających dane.

Dlaczego warto zwrócić się do eksperta? Pomoc prawna Białystok

Kradzież tożsamości to nie tylko problem technologiczny, ale przede wszystkim prawny. Właściwa reakcja i znajomość przysługujących uprawnień mogą uchronić ofiarę przed długotrwałymi konsekwencjami. Jeżeli podejrzewasz, że Twoje dane zostały wykorzystane bezprawnie – skontaktuj się z kancelarią prawną. Warto działać szybko, zanim pojawią się nieodwracalne skutki.

Skontaktuj się z nami – kancelaria Białystok

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach dotyczących kradzieży tożsamości w Białymstoku? Skontaktuj się z nami!

Kancelaria Radcy Prawnego Patrycja Targońska-Sienkiewicz – ochrona prawna w Białymstoku. Skontaktuj się już dziś, aby skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.

---